ทะเลคือป่า ป่าคือทะเล : เชฟแบล็ค ภานุพล บุลสุวรรณ

“ป่า ทะเล ทำหน้าที่เหมือนกันเลย ดูดซับคาบอนเป็นที่อยู่ของสัตว์ป่า เป็นที่อยู่ของพืชพันธุ์ต่างๆ เป็นแหล่งสะสมของอาหาร คือทุกๆ อย่างเหมือนกัน เพราะฉะนั้นมันไม่ได้มีค่าที่ด้อยไปกว่าป่าเลย บางทีเรามองป่าแบบเราทำลายป่า เราต้องปลูกป่า แล้วทะเลเราจะช่วยอย่างไร ซึ่งจริงๆ แล้วเป็นสิ่งเดียวกัน”

ไม่ว่าเราจะไปที่ไหนในชุมพร จากผู้นำชุมชน ไต้ก๋งเรือ ธนาคารปู ถ้าเกี่ยวข้องกับอาหารทะเล เราจะได้ยินการพูดถึงชื่อของเชฟแบล็ค ภานุพล บุลสุวรรณ แห่งร้าน แบล็คคิท อาติซาน คิทเช่น ค่อนข้างบ่อย จนเราได้ข้อมูลจากคนในพื้นที่ว่า เมื่อปีที่แล้วจนถึงปีนี้ เชฟแบล็ค ลงไปหาวัตถุดิบและขับเคลื่อนงานด้านอนุรักษ์ผ่านอาหารแทบทุกเดือน ทำให้เราเกิดความสงสัยว่า ทะเล ก็ทะเลเหมือนๆ กัน แล้วทำไมต้องชุมพร

“ตั้งแต่เดินทางมาทั่วประเทศ ตั้งแต่ภาคตะวันออกยันภาคใต้ สิ่งที่เห็นชัดที่สุดในชุมพรก็คือ ชุมชนแข็งแรงมาก เขามีความเชื่อที่อยากจะรักษา มากกว่าทำลาย ผมไม่เคยเจอนะในหนึ่งจังหวัดที่มีธนาคารปูมากกว่า 20 ที่ มันเยอะมาก”

เหตุเพราะคนชุมพร…

“แล้วพอสั่งปูจากธนาคารปูที่ชุมพร ไซส์ต่างกันเลย ตัวใหญ่มาก เขาทำงานในกลุ่มเล็กๆ กลุ่มย่อยๆ เลยแข็งแรง เขาใช้วิธีการเรียกว่า… กฎของชุมชน… เป็นไปตามธรรมชาติของชุมชน ไม่ได้ถูกคุมด้วยกฎกลาง ทุกอย่างถูกเรียนรู้จากชุมชน ทุกอย่างถูกเรียนรู้จากธรรมชาติ ทุกอย่างถูกเรียนรู้จากการลองผิดลองถูกมาหลายสิบปี ทำให้เขาเข้าใจว่าธรรมชาติมันเป็นอย่างไร”

เชฟแบล็ค เล่าให้เราฟังถึงความแตกต่างที่น่าสนใจในตัวของชุมพร ก็คือคนชุมพร ที่น่าสนใจไปกว่านั้นคือ สิ่งที่เชฟแบล็คพูดถึงคนชุมพร เป็นสิ่งเดียวกับผู้ใหญ่หรั่งเคยพูดไว้ในบทสัมภาษณ์ของเรา ถึงความสำเร็จของชุมพร ที่ใช้กฎร่วมกัน แล้วแบ่งงานกันทำเป็นหน่วยย่อย ซึ่งข้อความนี้ไม่ได้ส่งไปแค่คนชุมพร แต่ยังส่งผ่านไปยังความทรงจำ และคำพูดที่ออกมาจากเชฟแบล็ค ซึ่งเป็นสิ่งที่น่าทึ่งในความสำเร็จของกระบวนการนี้

“สำหรับผม คนที่อยู่กับเมือง และอยู่กับป่า ที่ไม่ติดทะเล ผมก็ยังมองทะเลเป็นป่าเหมือนกัน ทุกวันนี้มีคนที่ใช้คำว่า foresting ที่แบบเข้าป่า เก็บของป่า จริงๆ แล้ว foresting ก็คือ ทะเล ชาวประมง หรือคนที่ไปทำประมงตกปลา การไปเอาสาหร่าย หอย ปลา ทุกอย่างมันคือการใช้ประโยชน์จากธรรมชาติ”

เรา : ถ้าจริงอย่างว่า แล้วอาชีพเชฟ เกี่ยวอะไรกับการอนุรักษ์ทะเล มหาสมุทร?

เชฟแบล็ค : จริงๆ การเป็นเชฟนี่สายตรงสุดๆ เลย ถ้าคุณทำลายสิ่งเหล่านี้ไปแล้ว ถ้าผมเป็นคนทำอาหาร ผมจะเอาโปรตีนอัดเม็ดมาซอย มายำอย่างนี้หรอ มันก็ไม่ใช่ เพราะฉะนั้นมนุษย์เราอยู่กับธรรมชาติมาตลอด เราปฏิเสธไม่ได้ เราเกี่ยวทุกเรื่อง จะบอกว่าเราไม่เกี่ยวไม่ได้เลย เราเองก็เป็นท็อปของห่วงโซ่อาหาร เพราะฉะนั้นเราจำเป็นที่ต้องอยู่ร่วมกันและใช้ประโยชน์จากธรรมชาติอยู่แล้วไม่ว่าทางใดทางหนึ่ง

เรา : ถ้าพูดแบบเห็นแก่ตัว การอนุรักษ์ทะเลมหาสมุทร มันก็คือเราทำเพื่อตัวเองด้วย?

เชฟแบล็ค : ถูก สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่แค่พูดว่า ทะเลให้ออกซิเจนหรือเป็นเรื่องของอาหาร จริงๆ แล้ว มันคือ “บ้าน” ที่มีทุกสิ่งทุกอย่าง เพราะฉะนั้นถ้าเราทำบ้านสกปรก หรือเรากินอาหารหมดบ้านแล้ว เราจะต้องย้ายบ้าน? แล้วถามว่าบ้านของเราคือโลกใบนี้ ที่มีทั้งป่าและมีทั้งทะเล เราจะย้ายไปไหน มันย้ายไม่ได้…

เพราะฉะนั้นถ้าเราเองทำลายบ้านตัวเอง ทำร้ายสิ่งที่อยู่ในบ้านของเราเอง นั่นหมายความว่าเราเป็นมนุษย์ที่ดีหรือเปล่า?

หรือว่าเราควรจะต้องทำอย่างไรให้บ้านเราสะอาด เราทำอย่างไรให้บ้านเรามีอาหารอยู่ตลอดเวลา


ปัจจุบันชุมพรมี บุคคล กลุ่ม ชมรม สมาคม ชุมชน โฮมสเตย์ ทำธนาคารปูมากกว่า 20 แห่ง (เชฟแบล็คให้ข้อมูลกับเราว่า มีมากกว่า 20 แห่ง แต่จากที่เราไปเห็นมา เราคิดว่าน่าจะมากกว่า 50 แห่ง ถ้ารวมธนาคารปู ปลาหมึก ม้าน้ำ และศูนย์ฟื้นฟูสัตว์ทะเลอื่นๆ อย่างเช่นเต่าทะเล)

ชุมพร มีกลุ่มคนที่ทำงานผนวกการอนุรักษ์ทะเลและการท่องเที่ยว หลากหลายกลุ่ม มีคนชุมพร เป็นแกนนำสมาคมท่องเที่ยวโดยชุมชน 14 จังหวัดภาคใต้

ชุมพร มีกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่กลับมาใช้ชีวิตที่บ้านเกิด พร้อมรับไม้ต่อความตั้งใจแบบรุ่นสู่รุ่น ในด้านการอนุรักษ์ทะเลมหาสมุทร ทั้งการปล่อยสัตว์ทะเลคืนสู่มหาสมุทร หรือกระทั่งความพยายามทำความเข้ากับนักท่องเที่ยว กับชุมชน เรื่องความสำคัญของการอนุรักษ์ทะเล

ถ้าเชฟแบล็คตั้งคำถามว่า เราเป็นมนุษย์ที่ดีหรือเปล่า เราก็คงตอบตรงนี้ได้เต็มปากว่า ชุมพร เต็มไปด้วยมนุษย์ที่ดี อย่างน่าอิจฉา